काठमाडौँ- जाडो महिनाको साँझ। स्याँठले हड्डी चिस्याइरहेको छ। सहरको आकाशमा कुहिरोको पातलो पर्दा छ। तर त्यो चिसो र कुहिरोलाई चिर्दै बत्तीको झिलिमिलीले उज्यालिएको पशुपति क्षेत्र भने जागै छ—अखण्ड, अविराम, भक्तिमय।

पशुपतिनाथ मन्दिर परिसरमा महाशिवरात्रिको अवसरमा आइतबार साँझदेखि सुरु भएको भक्तजनको ओहोरदोहोर सोमबार बिहानसम्म पनि कम भएन। बरु रात गहिरिँदै जाँदा आस्थाको ज्वार अझै बढ्दै गयो। पशुपति क्षेत्र विकास कोषका अनुसार यस वर्ष महाशिवरात्रिमा रातभर मन्दिरका ढोका बन्द गरिएनन्। मूल सडकबाट प्रवेश गर्ने मूलढोका पनि खुलै राखियो- किनकि लाइन घटेन, थाकेन, फर्केन।

सूर्यास्तसँगै सुरु भएको चार प्रहरको पूजा बिहान ६ बजाअघि सम्पन्न भयो। तर त्यो पूजा केवल कर्मकाण्ड मात्र थिएन, हजारौँ मनको प्रार्थना थियो। राति १० बजेपछि पनि मुख्य क्षेत्र प्रवेश गर्ने बाहिरी ढोकासम्म भक्तजनको लाम देखिन्थ्यो। सूचना अधिकारी अनिता भट्टका अनुसार विगत वर्षमा राति १० बजेपछि मूलढोकाभित्रको लाइन पुगेपछि ढोका बन्द गरिन्थ्यो। यसपटक भने भक्तजनको निरन्तर उपस्थितिले ढोका खुलै राख्न बाध्य बनायो।

महाशिवरात्रि—फागुन कृष्ण चतुर्दशीको मध्यरातमा पर्ने पवित्र क्षण—भगवान् शिवप्रति समर्पित एक विशेष पर्व। यही रात लाखौँ दीप, धूप र मनका कामनाले पशुपति क्षेत्रलाई अलौकिक बनायो।

गोकर्णेश्वरमा आस्थाको अर्को तरंग

पशुपतिबाट केही पर, गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिर क्षेत्रमा पनि उस्तै भीड र झिलिमिली दृश्य देखियो। यहाँ बालयन्त्रको पूजा आराधना गरिन्छ भने पशुपतिमा श्रीयन्त्रको। शास्त्रीय मान्यताअनुसार श्रीयन्त्रको पूजा गर्नेले बालयन्त्रको पूजा पनि गर्नुपर्ने विश्वासले धेरै भक्तजन पशुपतिबाट गोकर्णेश्वरसम्म पुगे।

रातभरको भीडपछि मन्दिर परिसरमा जम्मा भएको फोहर सफा गर्न सोमबार बिहानैदेखि अभियान सुरु गरिने जनाइएको छ। वाग्मती सुन्दरता सरोकार मञ्चको नेतृत्वमा सफाइ कार्यक्रम सञ्चालन हुँदैछ। मुहानदेखि नै वाग्मती सफाइ अभियानमा जुटेको मञ्चले प्रत्येक शनिबार गुह्येश्वरीमाथिको वाग्मती क्षेत्रमा नियमित सफाइ गर्दै आएको छ। महाशिवरात्रि जस्तो ठूलो पर्वपछि सरसफाइ पनि आस्थाकै अर्को रूप बनेको छ।

नागेश्वर र बाणेश्वरमा पनि अखण्ड लाइन

पशुपति क्षेत्रकै साविक गौचरणबाट गोठाटार स्थानान्तरण गरिएको नागेश्वर महादेव मन्दिर मा आइतबार बिहान ३ बजेदेखि नै भक्तजनको लाम लागेको थियो। रातिसम्म त्यो क्रम उस्तै रह्यो। यहाँ छ जना ब्राह्मणद्वारा चारै प्रहर पूजाआराधना र रुद्राभिषेक सम्पन्न गरियो—यो परम्परा हरेक वर्ष दोहोरिने गर्छ।

मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष प्रकाशजङ्ग रायमाझीका अनुसार हजारौँ भक्तजनले दिनभरि र रातिसम्म दर्शन र पूजाआराधना गरे। धार्मिक विश्वासअनुसार महाशिवरात्रिमा नागेश्वर र बाणेश्वरको दर्शन गर्दा मुद्दामामिलाबाट मुक्ति र श्रीप्राप्ति हुने जनश्रुति छ। त्यसैले पनि यहाँ श्रद्धालुको ओहोरदोहोर निरन्तर देखियो।

आस्था, अनुशासन र सामूहिक जागरण

राजधानी मात्र होइन, देशभरका शिवालयहरूमा पनि रातिसम्म भक्तजनको लाम लागेको दृश्य देखियो। महाशिवरात्रि केवल धार्मिक अनुष्ठान होइन, सामूहिक जागरण हो—जहाँ चिसो रात पनि ततिन्छ, थकान पनि हराउँछ, र हजारौँ मन एउटै नाम उच्चारण गर्छन्—‘ॐ नमः शिवाय।’

बिजुली बत्तीको उज्यालो, धूपको सुगन्ध, मन्त्रको गुञ्जन र अनुशासित लाइनमा उभिएका भक्तजन—यी सबैले राजधानीको रातलाई विशेष बनायो। चिसो स्याँठले शरीर छोए पनि आस्थाको तापले मन तताइरह्यो।

महाशिवरात्रिको यो झिलिमिली रात फेरि एकपटक सम्झाइदियो—समय बदलिन्छ, सहर बदलिन्छ, तर आस्था भने अनवरत बगिरहने वाग्मतीझैँ अविराम छ।