काठमाडौं । नेपाली भुभाग कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुराको सीमा विवादलाई लिएर नेपालले भारतसँग सचिव स्तरीय वार्ता गर्ने तयारी थालेपनि यस सम्बन्धमा भारत तयार भएको छैन । उक्त वार्ताका लागि भारतले दुई देशबीच विश्वासको वातावरण बनाउन आवश्यक रहेको बताएको छ ।

कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा सहितको भुभागमा विवाद चर्किरहेका बेला भारतले यथास्थितिमा वार्ता सफल नहुने बताउँदै आएको छ ।
भारतले जम्मु काश्मिरलाई विशेष अधिकार दिने भारतीय संविधानको धारा ३७० हटाएपछि नेपाली भूमि समेत समेटेर नक्सा जारी गरेपछि नेपाल भारत सीमा विवाद चर्किएको हो । भारतले नेपाली भूभाग समेटेर आफ्नो नक्सा जारी गरेपछि गत साता नेपालले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा सहितको भूभाग समेटिएको आफ्नो राजनीतिक तथा प्रशासनिक नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो ।

अझैँ पनि भारतले उक्त भूभाग आफ्नै भएको दावी गर्दै आइरहेको छ । तर कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा तथ्य र प्रमाणका आधारमा नेपालको भूमि भएको इतिहास छ । भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अनुराग श्रीवास्तवले भारतले नेपालले पछिल्लो समयमा जारी गरेको नक्साबारे जानकार रहेको भन्दै नेपालले यो मुद्दाको गम्भीरता हेरेर नै विचार गरिरहेको बताएका छन् । उनले भने, ‘भारत विश्वासका लागि माहोलमा आपसी संवेदनशीलताको आधारमा आफ्ना सबै छिमेकीसँग वार्ताका लागि तयार छ । यो एक प्रक्रिया हो र यसका लागि सकारात्मक वातावरणको आवश्यकता पर्छ ।’

उनले नेपालसँग भारतको ऐतिहासिक र गहिरो सम्बन्ध रहेको उल्लेख गर्दै भनेका छन्, ‘कोभिड–१९ को महामारीको चुनौतीपूर्ण समयमा पनि भारतले नेपाललाई अत्यावश्यक औषधि आपूर्ति गरिरहेको छ ।’ भारतले नेपाललाई असल छिमेकीको रुपमा भ्रम फैलाएर वार्ताको उचित वातावरण नभएसम्म वार्तामा नबस्ने संकेत गरेको छ । यस किसिमले हेर्दा यसरी नै भारतले नेपाललाई दाउमा राखेर वार्ताको उचित वातावरण खोज्दै उक्त भूभाग हडप्न खोजेको प्रष्टै देखिएको छ ।

नेपालले विगत देखि नै सीमा विवादबारे भारतलाई कूटनीतिक नोट पठाउँदै आएको थियो तर भारतले उक्त नोटलाई बेवास्ता गर्दै आफ्नै मनपरी गर्दै आइरहेको थियो । अहिले पनि नेपाल सरकारले सीमा विवादका लागि सचिव स्तरीय वार्ता गर्ने भनेपनि भारत यसका लागि तयार नभएको संकेत देखिन थालेको छ ।